Haz 01 2010
İsrail’in Yardım Gemilerine Askeri Operasyonu / Dr. Mustafa Peköz
İsrail’in Gazze’ye yardım götüren gemilere yaptığı operasyon sonucu 10’a yakın insan yaşamını yitirdi. Dünya’da ciddi bir etki yaratan ve ayın zamanda tepkiye dönüşen uluslararası karasularda yapılan askeri operasyon çok boyutludur. Sıradan yapılan bir saldırı olmayıp, esasen bölgedeki güç denemesiyle ilişkilidir. İsrail’in, bugün kendi toprakları olarak gördüğü yerlerin önemli bir kesimi Filistinlilere aittir. İlhakçı bir güç olarak varlık nedenini, Filistin topraklarındaki işgalci konumu sürdürmek ve uluslararası alanda meşru göstermek istiyor. ABD ve İngiltere’nin desteğini alarak, bu pozisyonunu uzun yıllar sürdürdü. Filistinlilere yönelik hemen her dönem katliam uyguladı.
Devamını oku “İsrail’in Yardım Gemilerine Askeri Operasyonu / Dr. Mustafa Peköz”
İran’da Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden beri ortamın bir türlü yatışmadığı biliniyor. Cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar muhalif güçler olarak sokaklarda ya da eylem mecralarında neredeyse sadece işçiler, öğrenciler bazen de kadın hakları savunucuları vardı. Ancak, büyük çoğunluğu huzursuzluk içinde kıvranmasına karşın halk atıl ve kıpırtısızdı. Kimi yazar/edebiyatçı örgütleri ya da insan hakları kuruluşları zaman zaman, gelişen olaylara ilişkin bildiriler kaleme alıyor tepkilerini bu yolla, yazılı olarak ifade ediyordu.
İran, yine diplomasinin ana konusu oldu. ABD Başkanı Obama, İngiltere Başbakanı Gordon Brown ve Fransa Başkanı Nicolas Sarkozy ile birlikte, basın açıklaması yaparken İran’a yine ültimatom veriyormuş gibi görünüyordu: Ya onların isteklerine bu yılın Aralık ayına kadar uyacaktı -ki onların isteklerinin “Uluslararası Topluluğun” da isteği olduğunu belirttiler- ya da yeni yaptırımlar ile karşılaşacaktı. Obama İran’ın “tüm ülkelerin dikkate alması gerekli olan kuralları çiğnediğini” söyledi.
Ne zaman ki otoriter bir rejim gerçek çöküşünden önceki son krizine yaklaşır çoğu kez gizemli bir kırılma meydana gelir. Birdenbire oyunun sonu olduğunu kavrayıveren insanların korkuları basitçe yatışır. Bu yalnızca rejimin meşruiyetini yitirmesi demek değil ama aynı zamanda, gücü kullanışının şimdi ürküntüye dayalı bir tepki ve hatta iktidarsızlık belirtisi olarak algılanmasıdır. Ryszard Kapuściński, Humeyni devrimini anlattığı Şahların Şahı (Shah of Shahs) yapıtında bu kırılmanın kesin anını ve yerini saptar: Tahran’da bir kavşakta polis tek başına bir göstericiye hareket etmesi için bağırmış, gösterici kımıldamayı reddedince bozum olan memur geri çekilmişti. Birkaç saat içinde bu olayı bütün Tahran duymuştu ve sokak çatışmaları haftalarca sürdüyse de herkes bir biçimde her şeyin bittiğini biliyordu. Şimdi de benzer bir şey mi oluyor?
İran’daki seçim darbesi ve onu takiben meydana gelen ayaklanmalar ve seçmenlerin isyanının bastırılması, Batı medyasında Sağdan ve Soldan her türden analizi gündeme getirdi. Genellikle neo-con ideoloji ve gerici görüşlerden esinlenen Sağ, Şah döneminin İran’ının yeniden canlanmasının hayallerini kurmakta, mutsuz İran halkı arasında Amerika ve İsrail yanlısı müttefikler aramakta ve Doğu Avrupa tipi bir kadife devrim beklentisi içine girmektedir. Bu analizler bir esasa dayanmadığından pek de eleştiriye değmez ve bunlardan, İran politikasının ve halkının karmaşık yapısını anlamaya çalışmaları da beklenemez.
Otoriter bir rejim nihai krizine ve çözülüşüne yaklaşırken bir kural olarak iki adım mevzu bahistir. Gerçek çöküşten önce gizemli bir kopuş meydana gelir: Bir anda insanlar oyunun sonunun geldiğini fark ederler ve basitçe artık korkmuyorlardır. Sadece rejimin meşruiyetini kaybetmesi söz konusu değildir, güç kullanımının kendisi aciz bir panik reaksiyonu olarak algılanır. Çizgi filmlerdeki klasik sahneyi hepimiz biliriz: Kedi uçurumun kenarına gelir, altında toprak olmadığını göz ardı ederek yürümeye devam eder ve aşağıya baktığı zaman uçurumu fark ederek düşmeye başlar. Rejim otoritesini kaybettiği zaman uçurumun kenarındaki kediye benzer: Düşmesi için aşağıya bakmasını hatırlatmak gerekir…
İran’da muhalefet, seçimlerde hile yapıldığını öne sürüyor. Seçim sonuçları sokak gösterileriyle protesto edilirken, hile suçlamalarına emperyalist güçler de destek veriyor. Bu noktada Venezüella’daki bazı devrimcilerin, İran’daki durumla Bolivarcı devrim koşulları arasında bir paralellik kurduğunu görüyoruz: Venezüella’da, emperyalizmin desteklediği karşıdevrimci oligarşi, devrimin seçim zaferini gölgelemek amacıyla “seçimlerin hileli olduğunu” ileri sürerek sokaklarda kaos yaratmaya çalışmıştı (2004 referandumu, 2006 başkanlık seçimleri, 2007 anayasa referandumu vb. sırasında). Ama böyle bir paralellik gerçeğe denk düşmüyor.
Uluslararası İşçi Günü 1 Mayıs’ta bir araya gelen işçilerin bastırılması ve tutuklanmasının ardından kırk sekiz gün geçti. Bu süre içinde önemi olaylar meydana geldi ve ülkenin sosyal hareketlerinde yaygın ve ilgi çekici değişimler yarattı. Televizyon tartışmaları sırasında başkanlık seçimi adayları birbirlerini yurttaşların haklarını ihlal etmekle, yolsuzlukla, hırsızlıkla, kötü yönetmekle ve iktidarsızlıkla suçladılar. Ancak hiçbiri nüfusun büyük çoğunluğunu etkileyen korkunç olaylara izin veren yasalara herhangi bir itiraz yükseltmedi. Hiçbiri, işçilerin grev yapma hakkını ortadan kaldıran,ücretlerini yoksulluk sınırının altına düşüren, örgüt kurma haklarını gasp eden, kitlesel işten çıkarmalara izin veren, boş sözleşmelerin imzalanmasına ve insanların aylarca geçici biçimlerde istihdam edilmesine izin veren yasalara hiçbir itiraz yükseltmediler.
İran dini lideri Ayetullah Ali Hameney, Perşembe günkü vaazı sırasında tüm yetkisini Ahmedinejad’dan yana kullanarak, hileli seçimi protesto edenlere tehditler savurdu. Hile suçlamalarını reddetti ve Ahmedinejad’in “kesin zaferi”ni açıkladı. Bu arada İran’ın içişlerine müdahale ettiği için Batı’yı da suçladı. Vaazında çok açık iki mesaj vardı. Birincisi, İslam Cumhuriyeti’nin tartışma konusu yapılamayacağı mesajı. “Yaşananların, devrimden (İslam) yana olan ve devrime karşı olan iki grup arasındaki çatışma olmadığını” söyledi. “Dört adaydan herhangi birine oy veren herkes, İslam Cumhuriyeti’ne duyduğu güveni ifade etmiştir.” Açıkçası bu sözler, kitlesel gösterilerin hedefinin hileli seçimden bizzat İslam Cumhuriyeti’ne doğru dönüşmesi kaygısıyla verilen bir yanıttı –rejimi en çok endişelendiren şey. Hameney’in en sonunda olup bitenlere müdahale etmek zorunda kalması, aslında İslam Cumhuriyetini tehdit eden bir hareketin karşısında yönetici sınıfın duyduğu paniğin bir göstergesi.